AYT Fizik Nasıl Çalışılır? 14 Soruluk Testte Net Artırma

AYT Fizik nasıl çalışılır sorusunun cevabı, çoğu öğrencinin sandığından çok daha fazla matematikle ilgili. Sekiz yıldır Muğla'da AYT Fizik okutuyorum ve sınıfta gördüğüm iki uç var: Fizik'i 'zaten yapamıyorum' deyip tamamen bırakanlar ve tüm hafta sonunu tek bir dinamik sorusuna gömenler. İkisi de puan kaybediyor. Bu yazıda size 14 sorunun puanınızdaki gerçek ağırlığını, hangi konuların garanti net verdiğini, hangilerinin zamanınızı yediğini ve hedefinize göre gerçekçi olarak kaç net beklemeniz gerektiğini anlatacağım.

Önce Şu 14 Sayısını Doğru Anlayalım

AYT Fen Bilimleri testi 40 sorudur: Fizik 14, Kimya 13, Biyoloji 13. Yani Fizik, Fen testinin en büyük parçası. Bu cümle çok masum görünüyor ama öğrencilerin kafasını karıştıran şey tam olarak burası. 'Fen'in en büyük dersi' olmak, 'en çok zaman ayırmanız gereken ders' olmak demek değil.

Çünkü sayısal (SAY) puanı hesaplanırken testlerin ağırlıkları şöyle: TYT %40, AYT Matematik %30, Fizik %10, Kimya %10, Biyoloji %10. Fizik'in tüm emeğinin karşılığı puanınızın onda biri. AYT Matematik ise tek başına Fizik, Kimya ve Biyoloji'nin toplamına eşit.

Şimdi buradan çok az yerde göreceğiniz bir çıkarım yapacağım, çünkü internetteki 'Fizik'i boş verin' tavsiyesi de en az 'Fizik her şeydir' tavsiyesi kadar yanlış. Matematik'in ağırlığını soru sayısına bölün: %30 ÷ 40 soru = soru başına 0,75 birim. Fizik'te: %10 ÷ 14 soru ≈ 0,71 birim. Neredeyse aynı. Yani bir Fizik neti ile bir Matematik neti kabaca aynı değerdedir. Fizik'in 'değersiz ders' olmadığını buradan görüyorsunuz.

Fark, tek bir netin değerinde değil; havuzun büyüklüğünde. Matematik'te kazanabileceğiniz toplam havuz %30, Fizik'te %10. Matematik'te 5 net artırmak mümkünken Fizik'te tavanınız zaten 14 soruyla sınırlı. Bu yüzden öncelik sırası her zaman Matematik'tir — Fizik değersiz olduğu için değil, Matematik'te kazanılacak daha çok net durduğu için. Fizik'i AYT Matematik'in önüne almak matematiksel olarak hatalıdır.

Doğru Hedef 14/14 Değil

Bunu sınıfta her yıl söylüyorum: AYT Fizik'te hedefiniz 14 net değil. Hedefiniz, garanti konulardan istikrarlı 8-10 net çıkarmak. Sebebi şu — Fizik netleri konu bazlıdır. Fizik, Matematik gibi homojen bir test değildir. İçinde 40 saniyede biten kavramsal sorular da vardır, üç sayfa çözüm isteyen dinamik problemleri de.

Son 4 soruyu kovalamak, o 4 sorunun sizden aldığı süreyi hesaba katmadığınız için cazip görünür. Oysa o süre Matematik'ten çalınır. Fizik'te 10 net + Matematik'te 25 net, Fizik'te 13 net + Matematik'te 20 nete her zaman üstündür. Bu aritmetiği bir kez yaptığınızda Fizik'e bakışınız değişir.

Garanti Net Veren Konular ve Zaman Yiyen Konular

AYT Fizik konuları iki kategoriye ayrılır. Garanti konular kavramsaldır, soru tipi sınırlıdır ve öğrenilebilir — yani çalıştığınızda gerçekten netinize dönüşür. Zaman yiyen konular çok adımlı problemlerdir; hem öğrenmesi hem sınavda çözmesi pahalıdır. Aşağıdaki tablo, sekiz yıllık sınıf tecrübemin özeti.

Tablodaki sıralamayı tersten okuyan çok öğrenci görüyorum. Yılın ilk ayında Kuvvet ve Hareket'e girip orada tıkanıyor, Modern Fizik'e hiç sıra gelmeden sınav geliyor. Oysa Modern Fizik, Fizik'in en cömert bloğudur: soru tipi sınırlı, işlem yükü düşük, çalışan alır. Yılın sonuna bırakılacak konu Modern Fizik değil, dinamiktir.

Fizik'te Takılıyorsanız Sorun Muhtemelen Fizik Değil

Bu, yazının en önemli başlığı. Sınıfta 'hocam fiziği anlamıyorum' diyen öğrencinin çözümünü tahtada takip ettiğimde, on kez dokuzunda fizikte değil matematikte takıldığını görüyorum. Kurulan denklem doğrudur. İki bilinmeyenli sistemi çözerken, üsleri sadeleştirirken, trigonometrik değeri yerine koyarken veya oranı çevirirken kaybeder.

• İki bilinmeyenli denklem sistemini 30 saniyede çözemiyorsanız, dinamik sorusunu zaten çözemezsiniz — çünkü fizik kısmı orada bitmiştir, gerisi cebirdir.
• sin37, cos53 gibi değerleri düşünmeden kullanamıyorsanız, eğik atış ve eğik düzlem soruları size iki katı süreye mal olur.
• Üslü sayılarda hata yapıyorsanız Modern Fizik ve elektrostatik soruları sizi yer; bu konular baştan sona üslü sayıdır.
• Grafik altında kalan alanı ve eğimi okuyamıyorsanız, hareket grafikleri sorularını formülle çözmeye çalışırsınız — en pahalı yol budur.

Bu yüzden AYT Fizik'i AYT Matematik ile paralel yürütmelisiniz. Fizik programınızı Matematik programınızdan bağımsız kurarsanız, Fizik çalışırken farkında olmadan matematik pratiği eksikliğinizi ödersiniz. İyi haber şu: Matematik netiniz arttıkça Fizik netiniz siz ekstra Fizik çalışmasanız bile artar. Tersi geçerli değildir. Bu asimetri, Matematik'i öncelemenin ikinci ve belki daha güçlü gerekçesidir.

Temeliniz daha gerideyse — yani TYT Fizik konularında da zorlanıyorsanız — AYT'ye geçmeden önce oradan başlayın. TYT Fen'de Fizik 7 sorudur ve AYT Fizik'in altyapısı birebir orada kurulur.

Formül Ezberleyip Soru Çözemeyen Öğrenci

Her yıl karşılaştığım en yaygın profil: 40 formülü ezberlemiş, hiçbirini nereye koyacağını bilmiyor. Fizik formül ezberiyle çözülen bir ders değil, çünkü soru size hangi formülü kullanacağınızı söylemez. Formül bilmek gerek şarttır, yeter şart değildir. Sınıfta üç şeyi öğretmeye çalışıyorum ve üçü de formül listesinde yoktur.

Birim analizi

Bulduğunuz ifadenin birimi, cevabın birimi değilse cevap yanlıştır — sonucu hesaplamadan bunu görebilirsiniz. Ayrıca formülü karıştırdığınızda birim size doğrusunu söyler: kinetik enerjide hızın karesi mi var, kendisi mi? Birimi joule'e oturtan hangisiyse odur. Öğrencilerime her çözümün sonunda birim kontrolü yaptırıyorum; tek başına bu alışkanlık denemede 1-2 net getiriyor.

Vektörel düşünme

Fizik'teki hataların büyük kısmı işaret hatasıdır. Kuvvetleri toplarken skaler toplayan, ivmeyi hıza ters yönde alması gerekirken aynı yönde alan, momentumda çarpışma sonrası yönü ihmal eden öğrenci formülü doğru bilir ama soruyu kaybeder. Soruya başlamadan önce yönleri bir şekil üzerinde işaretlemek, sizden 15 saniye alır ve sorunun yarısını çözer.

Grafik okuma

AYT Fizik'te grafik, süslü bir gösterim değil; sorunun kendisidir. Konum-zaman grafiğinde eğim hızdır, hız-zaman grafiğinde eğim ivme, altında kalan alan yoldur. Bunu içselleştiren öğrenci grafik sorusunu bakar bakmaz çözer; içselleştirmeyen aynı soruyu formülle üç dakikada zor bitirir. Fizik'te en ucuz netler grafik sorularındadır ve en çok da orada zaman kaybedilir.

Sınavda Fizik'e Kaç Dakika Ayırabilirsiniz?

Bu hesabı öğrencilerimin çoğu hiç yapmamış oluyor. AYT 21 Haziran 2026 Pazar günü saat 10.15'te başlıyor ve 180 dakika sürüyor. Toplam 160 soru var. Yani soru başına ortalama 67 saniyeniz var. Fizik'in 14 sorusuna orantılı pay düşerse: 14 ÷ 160 × 180 ≈ 16 dakika.

On altı dakika. Bu sayıyı bir kez gördüğünüzde, tek bir dinamik sorusuna sınavda 4 dakika harcamanın ne demek olduğunu anlarsınız: Fizik bütçenizin dörtte birini bir soruya yatırmışsınızdır. Gerçekte Fizik'e 25-30 dakika ayırırsınız, ama unutmayın — o fazladan 10-14 dakika Matematik'ten çalınmıştır. Bu takas bilinçli olmalı, kaza sonucu değil.

1. 1.Fen testine geçtiğinizde Fizik'i baştan sona tarayın, ama ilk turda sadece 60 saniyede biteceğini gördüğünüz soruları çözün.
2. 2.Modern Fizik ve dalgalar sorularını mutlaka ilk turda alın — bunlar en ucuz netlerinizdir.
3. 3.İkinci turda tek konulu, kalıplı soruları çözün (tork, basit makineler, kalıba oturan elektrik soruları).
4. 4.Çok adımlı dinamik ve kombine sorularını en sona bırakın; ancak Matematik'e ayırdığınız süre bittikten sonra dönün.
5. 5.İki adım denedikten sonra hâlâ bir yere varamadıysanız o soruyu bırakın — üçüncü adım genelde kurtarmaz, sadece süre yakar.
6. 6.Son 2 dakikada kalan boşlara bakın; iki şıkkı eleyemediğiniz soruyu boş bırakın.

Hedefinize Göre Gerçekçi Fizik Net Beklentisi

Şunu peşinen söyleyeyim: aşağıdaki tablo ÖSYM verisi değildir, benim sınıf tecrübem ve hedef belirleme yaklaşımımdır. ÖSYM net-puan tablosu yayımlamaz; puanlar standart puana çevrilerek hesaplanır ve her yıl değişir. Bu tabloyu bir taahhüt olarak değil, çalışma hedefi kurmak için bir çıpa olarak kullanın.

Tablodaki başarı sırası barajları ÖSYM'nin 2026 kılavuzundan: Tıp için SAY 50.000, Diş Hekimliği 80.000, Eczacılık 100.000, Mimarlık 250.000, Mühendislik 300.000 (bazı fakülteler hariç). Bunlar tercih edebilmek için gereken alt sınırlar — yani bölüme girmenin garantisi değil, kapıdan geçme şartı.

Tablonun en önemli satırı ilki. Mühendislik hedefliyorsanız Fizik'te 6-8 net fazlasıyla yeterlidir ve bu netleri yalnızca garanti konulardan, dinamiğe hiç girmeden çıkarabilirsiniz. Her yıl mühendislik hedefleyip Fizik'te 13 net kovalayan, bu uğurda Matematik'i ihmal eden ve sonuçta ikisinden de olan öğrenci görüyorum. Hedefinizin gerçekten kaç net istediğini bilmek, çalışma planınızın yarısıdır.

Peki Nereden Başlamalısınız?

• Haftalık Fizik payınızı Matematik payınızın yarısını geçmeyecek şekilde kurun; ağırlıklar (%30'a %10) bunu söylüyor.
• Konu sırasını net verme verimine göre kurun: Modern Fizik ve dalgalarla başlayın, dinamikle bitirin.
• Her konuda önce çözümlü 10 soruyu çözüme bakarak okuyun, sonra 30 soruyu kendiniz çözün. Sıfırdan soru çözmeye çalışmak Fizik'te en yavaş yoldur.
• Hata defterinizi 'yanlış soru' değil 'hata tipi' üzerine kurun: işaret hatası mı, cebir hatası mı, kavram hatası mı? Üçünün tedavisi farklıdır.
• Haftada bir 14 soruluk Fizik bloğunu 16 dakikada çözmeyi deneyin. Süre baskısı altında çalışmadığınız konu sınavda yoktur.

Muğla'da 2007'den beri AYT hazırlığı yaptırıyoruz ve Fizik'te en hızlı ilerleyen öğrenciler, en çok Fizik çalışanlar değil; Fizik'i doğru sırayla ve Matematik'le birlikte çalışanlar oluyor. Denemelerinizde Fizik netinizin hedefinize göre nerede durduğunu görmek isterseniz, kendi netlerinizi girip puan senaryonuzu hesaplayabilirsiniz.